Polarizasyon İndeksi (PI) ve DAR Nedir? İzolasyon Testleri Nasıl Yapılır?

Elektrik motoru, jeneratör, kablo ve transformatörlerin izolasyon durumunu kontrol etmek için yaygın olarak izolasyon direnci ölçümü yapılır. Ancak yalnızca testin başladığı anda görülen tek bir megaohm değeri, izolasyon sisteminin durumu hakkında her zaman yeterli bilgi vermeyebilir.

Bazı izolasyon malzemelerinde test gerilimi uygulandıkça ölçülen direnç zaman içerisinde yükselir. Bu değişimin ne kadar olduğu, izolasyonun nem, kirlenme ve yaşlanma gibi etkiler açısından değerlendirilmesinde yardımcı olabilir.

Bu amaçla kullanılan iki önemli zaman bazlı izolasyon testi:

PI – Polarization Index, yani Polarizasyon İndeksi ve
DAR – Dielectric Absorption Ratio, yani Dielektrik Absorpsiyon Oranıdır.

Bu testlerde yalnızca izolasyon direncinin kaç MΩ olduğu değil, direncin zaman içerisinde nasıl değiştiği incelenir.

İzolasyon direnci testlerinde kullanılan farklı cihazlar Unitek Elektrik’in Hipot ve İzolasyon Testleri kategorisinde incelenebilir.

İzolasyon Direnci Nedir?

İzolasyon direnci, elektriksel olarak birbirinden ayrılması gereken iki nokta arasındaki yalıtımın elektrik akımına karşı gösterdiği dirençtir.

Örneğin bir elektrik motorunda:

• sargı ile motor gövdesi,
• fazlar arası sargılar,
• kablo iletkeni ile ekran veya toprak

arasında yüksek izolasyon direnci bulunması beklenir.

İzolasyon test cihazı belirli bir DC gerilim uygular ve izolasyondan geçen çok küçük akımı ölçer.

Temel olarak:

R = V / I

ilişkisi kullanılır.

Burada:

R: İzolasyon direnci
V: Test gerilimi
I: İzolasyondan geçen akımdır.

Sonuç çoğunlukla:

MΩ – Megaohm

veya:

GΩ – Gigaohm

cinsinden ifade edilir.

İzolasyon Direnci Neden Zamanla Değişir?

Bir izolasyon sistemi yalnızca basit bir direnç değildir.

Test gerilimi ilk uygulandığında farklı akım bileşenleri ortaya çıkabilir.

Bunlar basitleştirilmiş şekilde:

• kapasitif şarj akımı,
• absorpsiyon akımı,
• kaçak akım

olarak düşünülebilir.

Testin ilk anlarında kapasitif ve absorpsiyon bileşenleri daha belirgin olabilir.

Zaman geçtikçe bu akımlar azalırken kalıcı kaçak akım daha baskın hale gelir.

Bu nedenle sağlıklı bazı izolasyon sistemlerinde ölçülen izolasyon direnci test süresi boyunca yükselme eğilimi gösterebilir.

PI ve DAR testlerinin temelinde de bu zaman davranışının incelenmesi vardır.

Polarizasyon İndeksi Nedir?

Polarization Index – PI, izolasyon direncinin 10. dakikadaki değeri ile 1. dakikadaki değerinin oranıdır.

Formül:

PI = R10 dakika / R1 dakika

şeklindedir.

Örneğin bir motor sargısında:

1. dakika izolasyon direnci:

500 MΩ

10. dakika izolasyon direnci:

1500 MΩ

ölçülmüş olsun.

Bu durumda:

PI = 1500 / 500

ve:

PI = 3

elde edilir.

Burada önemli olan yalnızca 1500 MΩ değerinin büyüklüğü değil, izolasyon direncinin 10 dakika içerisinde yaklaşık üç katına çıkmış olmasıdır.

PI Testi Nasıl Yapılır?

PI testi için uygun izolasyon test cihazı test edilen ekipmana bağlanır.

Daha sonra uygun DC test gerilimi seçilir.

Örneğin uygulamaya bağlı olarak:

• 250 V,
• 500 V,
• 1000 V

veya daha yüksek test gerilimleri kullanılabilir.

Test başlatıldıktan sonra cihaz izolasyona aynı DC gerilimi yaklaşık 10 dakika boyunca uygular.

En az iki değer kaydedilir:

1. dakika izolasyon direnci

ve:

10. dakika izolasyon direnci

Daha sonra:

R10 / R1

oranı hesaplanır.

Otomatik PI fonksiyonu bulunan cihazlarda bu işlem ve hesaplama cihaz tarafından doğrudan gerçekleştirilebilir.

Test Gerilimi Nasıl Seçilir?

PI veya DAR testi yapılırken kullanılacak test gerilimi rastgele seçilmemelidir.

Uygun seviye;

• ekipmanın nominal gerilimine,
• izolasyon sistemine,
• üreticinin talimatlarına,
• ilgili test standardına

göre belirlenmelidir.

250 V, 500 V ve 1000 V izolasyon test seviyelerinin kullanım mantığı hakkında daha ayrıntılı bilgi için İzolasyon Direnci Ölçümünde 250V, 500V ve 1000V Test Gerilimi Ne Anlama Gelir? içeriği de incelenebilir.

Yanlış test gerilimi özellikle hassas elektronik devrelerde hasara neden olabilir.

DAR Nedir?

DAR, Dielectric Absorption Ratio, yani Dielektrik Absorpsiyon Oranıdır.

PI testine benzer şekilde izolasyon direncinin zaman içerisindeki değişimini değerlendirir ancak çok daha kısa sürer.

Yaygın yöntemlerden birinde:

DAR = R60 saniye / R30 saniye

olarak hesaplanır.

Örneğin:

30. saniye izolasyon direnci:

400 MΩ

60. saniye izolasyon direnci:

600 MΩ

ise:

DAR = 600 / 400

ve:

DAR = 1,5

olur.

Bazı cihaz ve prosedürlerde başlangıç süresi olarak 15 saniye kullanılabildiğinden DAR sonucu değerlendirilirken kullanılan zaman aralıklarının mutlaka belirtilmesi gerekir.

PI ve DAR Arasındaki Fark Nedir?

Her iki test de izolasyon direncinin zamana bağlı değişimini kullanır.

Temel fark test süresidir.

DAR

Genellikle yaklaşık bir dakika içerisinde tamamlanır.

Yaygın hesap:

R60 sn / R30 sn

şeklindedir.

PI

Yaklaşık 10 dakika sürer.

Hesap:

R10 dk / R1 dk

şeklindedir.

PI daha uzun bir zaman aralığındaki izolasyon davranışını değerlendirirken DAR daha hızlı bir ön değerlendirme sağlar.

Neden Normal İzolasyon Ölçümü Yerine PI Yapılır?

Standart izolasyon testinde operatör örneğin:

800 MΩ

değerini görüp testi sonlandırabilir.

Ancak bu tek değer izolasyonun zaman içerisindeki davranışını göstermez.

İki farklı motorun 1. dakikadaki izolasyon direnci aynı olabilir:

Motor A:

500 MΩ

Motor B:

500 MΩ

Ancak 10 dakika sonra:

Motor A:

1500 MΩ

Motor B:

550 MΩ

olabilir.

Her ikisinin başlangıç ölçümü aynı olmasına rağmen zaman davranışları oldukça farklıdır.

PI testi bu farkın görünmesini sağlar.

Yüksek PI Her Zaman İyi İzolasyon Anlamına Gelir mi?

Genellikle izolasyon direncinin zamanla belirgin şekilde yükselmesi olumlu bir işaret olarak değerlendirilir.

Ancak PI değerini tek başına:

“yüksek = kesin iyi”

şeklinde yorumlamak doğru değildir.

İzolasyon malzemesinin yapısı PI davranışını etkileyebilir.

Örneğin bazı modern izolasyon sistemleri veya sıvı izolasyon kullanılan ekipmanlar klasik absorpsiyon davranışını göstermeyebilir.

Bu nedenle PI sonucu:

• ekipman tipi,
• izolasyon teknolojisi,
• üretici kriterleri,
• geçmiş ölçümler

ile birlikte değerlendirilmelidir.

PI Kaç Olmalıdır?

Bu soru sık sorulur ancak bütün motor, jeneratör ve transformatörler için kullanılabilecek tek bir evrensel PI değeri yoktur.

Farklı ekipman ve izolasyon tiplerinde farklı değerlendirme kriterleri bulunabilir.

Ayrıca bazı izolasyon sistemlerinde PI değeri doğal olarak 1’e yakın olabilir.

Bu nedenle internet üzerinde görülen:

“PI şu değerin üzerindeyse kesin iyidir.”

gibi genellemeler her ekipmana uygulanmamalıdır.

En doğru yaklaşım ilgili üretici dokümanı ve test standardının kullanılmasıdır.

DAR Kaç Olmalıdır?

DAR için de benzer durum geçerlidir.

Tek bir evrensel sayı bütün izolasyon sistemlerine uygulanamaz.

DAR;

• izolasyon tipi,
• sıcaklık,
• nem,
• test gerilimi,
• kullanılan zaman aralığı

ile birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle farklı yıllardaki bakım sonuçları karşılaştırılıyorsa aynı test prosedürünün kullanılması önemlidir.

PI Testinin En Büyük Avantajı Nedir?

PI oran olduğu için yalnızca tek bir direnç değerine göre bazı çevresel etkileri karşılaştırmada daha kullanışlı olabilir.

Örneğin aynı motorun:

1. dakika ve 10. dakika değerleri aynı test sırasında alındığından sıcaklık genellikle test süresi boyunca büyük ölçüde aynı kalır.

Bu nedenle mutlak izolasyon direncine ek olarak zaman içerisindeki değişimin oranı elde edilir.

Ancak bu, sıcaklığın tamamen önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Bakım kayıtlarında ortam ve ekipman sıcaklığının yine kaydedilmesi yararlıdır.

İzolasyon Direncinde Sıcaklık Neden Önemlidir?

İzolasyon direnci sıcaklığa duyarlıdır.

Aynı motor farklı sıcaklıklarda ölçüldüğünde oldukça farklı MΩ değerleri elde edilebilir.

Örneğin soğuk durumda:

2000 MΩ

ölçülen bir sargı daha yüksek sıcaklıkta çok daha düşük direnç gösterebilir.

Bu nedenle yıllık bakım sonuçları karşılaştırılırken:

• sargı sıcaklığı,
• ortam sıcaklığı,
• test koşulları

dikkate alınmalıdır.

Aksi halde yalnızca direnç değişimine bakılarak yanlış arıza yorumu yapılabilir.

Nem PI ve DAR Sonucunu Etkiler mi?

Evet.

Nem izolasyon yüzeyinde ve malzeme içerisinde kaçak akımın artmasına neden olabilir.

Özellikle;

• açık ortam motorları,
• uzun süre çalışmamış makineler,
• nemli tesisler,
• depoda bekleyen motorlar

ölçülürken çevresel koşullar sonucu etkileyebilir.

Düşük izolasyon direnci veya alışılmadık PI davranışı görüldüğünde nem ve yüzey kirlenmesi olasılığı da incelenmelidir.

Yüzey Kirliliği İzolasyon Ölçümünü Etkiler mi?

Toz, yağ, karbonlaşma ve nem gibi yüzey kirleticileri izolasyon üzerinden ek kaçak yollar oluşturabilir.

Bu durumda izolasyon malzemesinin iç yapısı sağlam olsa bile ölçülen direnç düşebilir.

Bu nedenle kritik testlerden önce erişilebilir izolasyon yüzeylerinin durumunun kontrol edilmesi yararlıdır.

Ölçüm terminallerindeki kir veya nem de hatalı sonuçlara neden olabilir.

Motorlarda PI Testi

PI testinin yaygın kullanım alanlarından biri elektrik motorlarının sargı izolasyonudur.

Özellikle;

• büyük endüstriyel motorlar,
• yüksek gerilim motorları,
• kritik proses motorları

periyodik bakım sırasında zaman bazlı izolasyon ölçümüne tabi tutulabilir.

Motor sargısı ile gövde arasına uygun test gerilimi uygulanarak 1 ve 10 dakikalık direnç değerleri kaydedilir.

Sonuç geçmiş bakım kayıtlarıyla karşılaştırılabilir.

Fazlar Ayrı Ayrı Ölçülmeli mi?

Motorun bağlantı yapısına ve erişilebilir terminallerine göre fazların ayrı ayrı değerlendirilmesi mümkün olabilir.

Örneğin:

U – Toprak
V – Toprak
W – Toprak

ölçümleri karşılaştırılabilir.

Bir fazın diğerlerinden önemli ölçüde farklı davranması lokal bir izolasyon probleminin araştırılmasına yardımcı olabilir.

Ancak test bağlantısı motor sargı konfigürasyonuna göre uygun şekilde yapılmalıdır.

Jeneratörlerde PI Testi

Jeneratör sargıları da yüksek elektriksel ve termal strese maruz kalabilir.

Özellikle büyük jeneratörlerde izolasyon sisteminin durumu bakım açısından kritik öneme sahiptir.

PI testi;

• rutin bakım,
• uzun süreli duruş sonrası kontrol,
• bakım sonrası doğrulama

çalışmalarında diğer izolasyon testleriyle birlikte kullanılabilir.

Sonuçların geçmiş ölçümlerle karşılaştırılması zaman içerisindeki değişimin görülmesini sağlar.

Transformatörlerde PI Testi Yapılır mı?

Transformatörlerde de izolasyon direnci zaman bazlı olarak takip edilebilir.

Ancak transformatörün izolasyon yapısı motor sargısından farklı olabilir.

Özellikle yağlı transformatörlerde sıvı izolasyonun polarizasyon davranışı farklı olduğundan klasik PI değerlendirme kriterlerinin doğrudan uygulanması yanıltıcı olabilir.

Bu nedenle transformatör test sonuçları cihazın yapısına, üretici talimatlarına ve ilgili test metoduna göre değerlendirilmelidir.

Kablolarda PI Testi

Uzun enerji kablolarında izolasyon direnci ölçümleri yüksek kapasitans nedeniyle farklı davranabilir.

Kablo ilk test gerilimi uygulandığında şarj akımı oluşur ve ölçümün kararlı hale gelmesi zaman alabilir.

Bu nedenle uzun kablolarda:

• test süresi,
• deşarj süresi,
• güvenli bağlantı

özellikle önemlidir.

Test sonrasında kablonun üzerinde tehlikeli elektrik yükü kalabileceği için cihazın deşarj işleminin tamamlanması beklenmelidir.

DAR Ne Zaman Tercih Edilir?

PI testi 10 dakika sürdüğü için çok sayıda küçük ekipmanın kontrol edildiği bakım çalışmalarında uzun sürebilir.

DAR testi daha kısa sürede tamamlanması nedeniyle hızlı bir zaman bazlı değerlendirme sağlayabilir.

Özellikle:

• çok sayıda motor,
• bakım taraması,
• hızlı saha kontrolleri

gibi uygulamalarda kullanılabilir.

Ancak DAR, PI testinin her durumda doğrudan yerine geçen bir test olarak değerlendirilmemelidir.

Trend Analizi PI Testinde Neden Önemlidir?

Tek bir PI değeri belirli bilgi sağlar.

Ancak aynı motorun yıllar içerisindeki sonuçları çok daha değerli olabilir.

Örneğin:

2023 PI: 3,1
2024 PI: 3,0
2025 PI: 2,8
2026 PI: 1,7

şeklinde bir değişim görülüyorsa izolasyon sisteminde zaman içerisinde meydana gelen değişiklik araştırılabilir.

Bu nedenle bakım kayıtlarında yalnızca PASS/FAIL değil:

• 1 dakika direnci,
• 10 dakika direnci,
• PI,
• sıcaklık,
• test gerilimi

saklanmalıdır.

Sadece PI Değerini Kaydetmek Yeterli mi?

Hayır.

Örneğin iki farklı test:

R1 = 10 MΩ, R10 = 30 MΩ

ve:

R1 = 1000 MΩ, R10 = 3000 MΩ

için PI değeri:

3

olur.

Oran aynı olsa bile mutlak izolasyon dirençleri çok farklıdır.

Bu nedenle yalnızca PI sonucunu kaydetmek yerine gerçek R1 ve R10 değerleri de saklanmalıdır.

İzolasyon Testinde Kaçak Akım

İzolasyon direnci yükseldikçe aynı test geriliminde kaçak akım azalır.

Örneğin 500 V test geriliminde:

R = V / I

ilişkisine göre izolasyon direncinin düşmesi daha yüksek kaçak akım anlamına gelir.

PI testinde ölçülen direncin zamanla yükselmesinin temel nedeni test sırasında bazı geçici akım bileşenlerinin azalmasıdır.

İzolasyon Megeri ile Multimetre Arasındaki Fark

Standart multimetre direnç ölçerken oldukça düşük bir test gerilimi kullanır.

Bu nedenle yüksek gerilim altında ortaya çıkabilecek bazı izolasyon problemlerini göstermeyebilir.

İzolasyon test cihazı ise yüzlerce veya binlerce volt DC test gerilimi uygulayabilir.

Örneğin TENMARS YF-509 İzolasyon Test Cihazı 250 V, 500 V ve 1000 V seviyelerinde yüksek dirençli izolasyon ölçümleri gerçekleştirebilir.

PI veya DAR gibi zaman bazlı otomatik hesaplamalar gerektiğinde ise bu fonksiyonları destekleyen uygun bir izolasyon test cihazı tercih edilmelidir.

PI ile Hipot Testi Aynı Şey midir?

Hayır.

Her iki test izolasyonla ilgili olsa da amaçları farklıdır.

PI Testi

İzolasyon direncinin belirli DC test gerilimi altında zaman içerisindeki değişimini değerlendirir.

Hipot Testi

İzolasyona yüksek test gerilimi uygulayarak elektriksel dayanımının yeterli olup olmadığını kontrol eder.

Hipot testi genellikle üretim ve elektriksel güvenlik doğrulamasında önemli bir yere sahiptir.

Örneğin Microtest 7630 Hipot Test Cihazı AC 5000 V, DC 6000 V hipot ve 12 GΩ’a kadar izolasyon direnci ölçümünü destekleyen bir sistemdir.

PI testi ile hipot testi birbirlerinin alternatifi değildir.

Step Voltage Testi Nedir?

Gelişmiş izolasyon analizlerinde kullanılan yöntemlerden biri step voltage testidir.

Bu testte izolasyona tek bir sabit gerilim yerine giderek yükselen farklı DC gerilim seviyeleri uygulanır.

Örneğin:

500 V → 1000 V → 1500 V → 2000 V

şeklinde test yapılabilir.

Sağlıklı izolasyonda direnç davranışı takip edilir.

Gerilim yükseldikçe izolasyon direncinde beklenmeyen güçlü bir düşüş oluşması izolasyon sisteminin daha ayrıntılı incelenmesini gerektirebilir.

Bu testin uygulanması için ekipmanın izin verilen gerilim seviyeleri mutlaka dikkate alınmalıdır.

Dielectric Discharge Testi Nedir?

Bazı gelişmiş izolasyon test cihazlarında DD – Dielectric Discharge testi de bulunur.

Bu yöntem test gerilimi kaldırıldıktan sonra izolasyonun deşarj davranışını değerlendirir.

Özellikle çok katmanlı izolasyon sistemlerinde farklı tabakaların yaşlanması veya bozulması hakkında ek bilgi sağlayabilir.

PI, DAR, step voltage ve DD birbirinden farklı izolasyon tanı yöntemleridir.

Her uygulamada bütün testlerin yapılması gerekmez.

Guard Terminali Ne İşe Yarar?

Yüksek izolasyon dirençleri ölçülürken yüzey kaçakları gerçek hacim izolasyon direncini etkileyebilir.

Bazı gelişmiş izolasyon test cihazlarında bulunan Guard terminali belirli yüzey kaçak akımlarının ölçüm sonucundan ayrılmasına yardımcı olur.

Bu özellik özellikle:

• yüksek direnç ölçümlerinde,
• büyük motorlarda,
• uzun kablolarda,
• izolasyon malzemesi testlerinde

yararlı olabilir.

Guard bağlantısının doğru kullanımı cihazın üretici dokümanına göre yapılmalıdır.

Test Öncesinde Ekipman Enerjisiz Olmalı mı?

Evet.

İzolasyon direnci testleri enerjili devrelerde yapılmaz.

Test edilecek ekipman:

• şebekeden ayrılmalı,
• gerilimsiz olduğu doğrulanmalı,
• gerekli güvenlik prosedürleri uygulanmalıdır.

İzolasyon test cihazı kendi DC test gerilimini uyguladığı için devrede harici gerilim bulunması tehlikeli olabilir ve test cihazına zarar verebilir.

Elektronik Cihazlar Ayrılmalı mı?

Yüksek izolasyon test gerilimi hassas elektronik cihazlara zarar verebilir.

Motor devresinde;

• sürücü,
• PLC,
• elektronik sensör,
• koruma modülü,
• elektronik röle

gibi ekipmanlar bulunuyorsa test bağlantısı yapılmadan önce üretici prosedürü kontrol edilmelidir.

500 V veya 1000 V izolasyon testi doğrudan hassas elektronik devrelerin üzerine uygulanmamalıdır.

Test Sonrası Deşarj Neden Önemlidir?

Motor sargısı, kablo veya büyük izolasyon sistemi kapasitif enerji depolayabilir.

İzolasyon testi tamamlandığında üzerinde tehlikeli DC gerilim kalabilir.

Bu nedenle kaliteli izolasyon test cihazları ölçüm sonrasında test edilen sistemi otomatik olarak deşarj edebilir.

Cihaz güvenli seviyeye ulaşıldığını göstermeden test uçlarına veya test edilen terminallere dokunulmamalıdır.

Özellikle yüksek kapasitanslı kablolarda deşarj süresi daha uzun olabilir.

PI Testinde Yapılan Yaygın Hatalar

Test Süresini Tamamlamamak

PI için 1 ve 10 dakikalık değerlerin doğru şekilde alınması gerekir.

Yanlış Test Gerilimi Kullanmak

Ekipmanın izolasyon sınıfına uygun olmayan gerilim hasar oluşturabilir.

Sıcaklığı Kaydetmemek

Farklı sıcaklıklardaki mutlak direnç değerlerini doğrudan karşılaştırmak yanıltıcı olabilir.

Kirli Terminallerle Ölçüm Yapmak

Yüzey kaçakları gerçek izolasyon durumunu maskeleyebilir.

Test Sonrası Deşarjı Beklememek

Özellikle büyük motor ve kablolarda ciddi elektrik çarpması riski oluşturabilir.

Yalnızca PI Oranına Bakmak

R1 ve R10 mutlak direnç değerleri de değerlendirilmelidir.

Bütün İzolasyon Tiplerinde Aynı Limiti Kullanmak

Farklı izolasyon teknolojileri farklı polarizasyon davranışları gösterebilir.

İzolasyon Test Cihazı Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Test Gerilimleri

Ekipmanın gerektirdiği 250 V, 500 V, 1000 V veya daha yüksek seviyeler desteklenmelidir.

Maksimum Direnç Aralığı

Büyük ve kaliteli izolasyon sistemlerinde GΩ veya daha yüksek dirençlerin ölçülmesi gerekebilir.

PI Fonksiyonu

1 ve 10 dakikalık değerleri otomatik kaydedip oranı hesaplaması saha çalışmalarını kolaylaştırır.

DAR Fonksiyonu

Kısa süreli dielektrik absorpsiyon testinin otomatik gerçekleştirilmesini sağlar.

Zaman Ayarlı Test

Uzun süreli izolasyon kayıtlarında yararlıdır.

Guard Terminali

Yüksek dirençlerde yüzey kaçaklarının etkisini azaltmaya yardımcı olabilir.

Otomatik Deşarj

Test sonrası güvenlik açısından son derece önemlidir.

Veri Kaydı

Periyodik bakım sonuçlarının trend analizinde kullanılmasını sağlar.

Saha Güvenliği

Test cihazının uygun ölçüm kategorisi, giriş koruması ve güvenlik standartları değerlendirilmelidir.

PI ve DAR Sonuçları Nasıl Kaydedilmeli?

Bakım raporunda mümkünse yalnızca tek bir oran değil tüm test koşulları yazılmalıdır.

Örneğin:

Ekipman: Motor M-104
Test gerilimi: 1000 V DC
Sargı sıcaklığı: 28 °C
R30 saniye: 820 MΩ
R1 dakika: 1050 MΩ
R10 dakika: 2700 MΩ
DAR: Belirlenen zaman aralığına göre hesaplanan değer
PI: 2,57

şeklinde kayıt oluşturulabilir.

Bu bilgiler sonraki bakım dönemlerinde daha anlamlı karşılaştırma yapılmasını sağlar.

Trend Analizi Tek Bir Limitten Daha Değerli Olabilir

Periyodik bakımda en önemli bilgilerden biri aynı ekipmanın kendi geçmişidir.

Örneğin motor yıllarca:

PI ≈ 3

civarında ölçülmüşken kısa sürede:

PI ≈ 1,5

seviyesine düşmüşse, değer hâlâ belirli bir genel kriter içerisinde görünse bile değişimin nedeni araştırılabilir.

Benzer şekilde mutlak izolasyon direncindeki sürekli düşüş de önemli olabilir.

Bu nedenle bakım yaklaşımı yalnızca:

geçti / kaldı

şeklinde olmamalıdır.

Ölçüm trendleri de değerlendirilmelidir.

Sonuç

Polarizasyon İndeksi ve DAR testleri, klasik izolasyon direnci ölçümünü zamana bağlı değerlendirmeyle genişleten önemli bakım yöntemleridir.

PI testi temel olarak:

10. dakika izolasyon direnci / 1. dakika izolasyon direnci

oranını kullanır.

DAR ise daha kısa süreli bir değerlendirme yapar ve yaygın yöntemlerden birinde:

60. saniye direnci / 30. saniye direnci

olarak hesaplanır.

Ancak izolasyon durumuna yalnızca PI veya DAR değerine bakılarak karar verilmemelidir.

Doğru değerlendirme için;

• mutlak izolasyon direnci,
• test gerilimi,
• sıcaklık,
• nem,
• ekipmanın izolasyon tipi,
• geçmiş ölçüm sonuçları

birlikte dikkate alınmalıdır.

Özellikle motor ve jeneratörlerin periyodik bakımında R1, R10 ve PI değerlerinin yıllar boyunca kaydedilmesi izolasyon sistemindeki değişimin erken fark edilmesine yardımcı olabilir.

PI ve DAR testleri doğru test gerilimi, doğru bağlantı ve güvenli deşarj prosedürüyle uygulandığında klasik tek noktalı izolasyon ölçümüne göre çok daha kapsamlı bir bakım verisi sunabilir.